با ما همراه باشید

اجتماعی

طرح بر زمین مانده ایجاد گذر هنر و فرهنگ در تبریز

منتشر شده

در

تبریز – نرم‌خبر – پیاده‌راه «تربیت» در دل بافت تاریخی کهن‌شهر تبریز واقع شده و از اوایل سده چهاردهم شمسی تا یکی دو دهه قبل، مرکز اصلی استقرار نهادهای فرهنگی همچون مدارس، روزنامه‌ها، چاپخانه‌ها و کتابفروشی‌ها بود.
البته این پیاده راه تا سال ۱۳۷۳ شمسی، کاربری خیابان داشت و محل عبور و مرور خودرو بود، اما در آن سال به همت شهرداری منطقه تاریخی – فرهنگی تبریز به عابرگذر، تبدیل و تردد خودروها از آن ممنوع شد.

پیاده راه «تربیت» قبل از تعریض و تبدیل آن به خیابان در دهه نخست ۱۳۰۰ شمسی، در زمان شهرداری محمدعلی خان تربیت بر این شهر، محل عبور و مرور ساکنان محله های «نوبر»، «مقصودیه» و «چرنداب» بوده و به شکل کوچه تنگ و باریکی از جنوب با کوچه «له له بیگ» و از شمال با کوچه «دوره دربندی» به سمت «بازاچه خیاوان» و عمارت «آلاقاپو» (عمارت استانداری) مورد استفاده قرار می گرفت.

پیاده راه تاریخی «تربیت» در زمان احداث آن از سمت شرق از خیابان امام خمینی فعلی آغاز شد و در امتداد غربی به کلیسای مریم در «دیک باشی» (میدان نماز یا راسته کوچه امروزی) منتهی شد؛ در آن زمان شایعاتی مبنی بر اینکه محمدعلی خان تربیت، ساخت ادامه خیابان را به دلیل نزدیکی با ارامنه تبریز متوقف کرد، دهان به دهان گشت و حتی علیه شهردار ادیب تبریز نیز به این دلیل، شبنامه هایی در سطح شهر توزیع شد.

پیاده راه «تربیت» در بیش از یک قرن اخیر، محل سکونت بزرگان و شخصیت های شناخته شده ای چون امان الله میرزا جهانبانی، برادران نخجوانی، خاندان خسروشاهی، کلکته چی، حریری، پناهی و … بوده است که متاسفانه ساختمان ها و عمارات متعلق به آنها در دهه های اخیر در چنگال بساز بفروشان گرفتار آمده و در کام نابودی فرو رفته اند.

در دهه های اخیر، خانه های برادران کتاب باز و کتاب شناس نخجوانی، حاج محمد و حاج حسین، تخریب و به پاساژهای پردیس و مروارید تبدیل شده اند، ضمن اینکه عمارت امان الله حهانبانی، ضیاء الدوله، نیز پس از تخریب، به جایش پاساژ شیخ صفی ساخته شده است.

در تبیین تعدد ساختمان ها و خانه های تاریخی پیاده راه «تربیت»، باید گفت که تنها در کوچه «کرباسی» آن ۱۴ خانه تاریخی وجود دارد؛ همچنین «موزه مطبوعات» در محل خانه تاریخی «کلکته چی» (صلح جو) و «موزه صدا» نیز در خانه تاریخی «امیر پرویز» این کوچه مستقرند.

متاسفانه عمارات و فضاهای تاریخی مستقر در محدوده پیاده راه «تربیت» که قدمت بعضی از آنها مانند سراهای «حاج رسول» و «علی النقی» به حدود ۱۵۰ سال می رسید، قدر دانسته نشد و در سه دهه اخیر در راستای اجرای طرح های توسعه شهری مبتنی بر خیابان کشی و ساخت و سازهای جدید فاقد پیوست های فرهنگی، نابود شدند.

عملیات احداث خیابان (پیاده راه امروزی) «تربیت» در سال ۱۳۰۸ شمسی

سراهای تاریخی «حاج رسول» و «علی النقی» در دهه ۱۳۷۰ شمسی در راستای تعریض خیابان جمهوری، تخریب و به جای آن پاساژ و بوستان کوچ مولانا ساخته شد؛ حتی در آن دوره، کم مانده بود که راسته «شیشه گرخانه» (شوشرخانا) به عنوان بورس کتابفروشی های قدیمی تبریز نیز در چنگال تیز بیل های مکانیکی و بولدوزرها گرفتار آید که با همت و پیشقدمی جمعی از بزرگان و پیشکسوتان بازار از خطر نابودی نجات یافت.

بازارچه شیشه گرخانه تا چند دهه قبل پاتوق اصلی کتابفروشی های قدیمی تبریز بود، اما شکوه و عظمت صدساله آن نپایید و با کم فروغ شدن چراغ کتاب و کتابخوانی، مغازه کتابفروشی های «تهران» به بوتیک و «سروش» به ادویه فروشی تغییر کاربری یافت و درِ کتابفروشی های «فردوسی» و «حقیقت» نیز تخته شد. در این بازارچه همچنین کتابفروشی های دیگری چون نمایندگی انتشارات دانشگاه تهران و کتابفروشی ایران نیز وجود داشت.

در بازار شیشه گرخانه به عنوان بخشی از پیاده راه تاریخی «تربیت» همچنین کتابفروشی های«ابن سینا» به مدیریت علی زاخری و «معرفت» نیز وجود داشتند و حتی کافه «لطفی» آن در طبقه دوم قنادی «نوشین»، پاتوق تجمع و دیدار چهره های فرهنگی تبریز سال های دهه ۱۳۴۰ بود.

پیاده راه «تربیت» در طول نزدیک به یک قرن گذشته همچنین محل استقرار موسسه های مطبوعاتی «چمن آرا» و «مهدآزادی» و نیز جرایدی همچون «آذرآبادگان»، «اختر شمال» و … بود؛ این خیابان قدیمی در دوره ملی شدن صنعت نفت شاهد درگیری گروه های سیاسی طرفدار و مخالف مصدق بود، به گونه ای که دفتر روزنامه «آذرآبادگان» به عنوان ارگان جمعیت شاه دوست «فداکاران آذربایجان»، از سوی ملیون آتش زده شد و پس از سقوط مصدق نیز عکس این اتفاق برای جراید مخالف سلطنت روی داد.

بازارچه «شیشه گرخانه» پیاده راه تربیت روزگاری بورس کتابفروشی های قدیمی تبریز بود

حتی اسامی کوچه ها و کوی های پیاده راه «تربیت» نیز جالب توجه اند؛ کوچه «انجمن» (که انجمن ایالتی آذربایجان در ۱۱۶ سال قبل در یکی از ساختمان های آن مستقر بود)، کوچه کرباسی، کوچه مشکات، کوچه حریری، منتسب به خاندان حریری از پیشروان انقلاب مشروطه در تبریز، کوچه پناهی و …

تبدیل شدن خیابان «تربیت» به پیاده راه در اوایل دهه ۱۳۷۰ شمسی، اقدام ارزشمندی بود که این باریکه به یادگار مانده از «تبریز قدیم» را از گرفتار آمدن در دستان غول بلندمرتبه سازی مصون نگه داشت؛ شهرداری تبریز پس از آن، با توسعه فضای سبز این عابرگذر تاریخی و نصب مجسمه صنوف قدیمی شهر در آن، گام ارزشمندی در راستای صیانت از این بافت تاریخی – فرهنگی برداشته است.

اما آنچه در این میان، جورچین پیاده راه تاریخی «تربیت» را ناقص گذاشته، بر زمین ماندن طرح «ایجاد گذر هنر و فرهنگ» در این منطقه است که تفاهم نامه آن سه سال قبل امضا شد.

در واقع طرح ایجاد «گذر هنر و فرهنگ» در پیاده راه «تربیت» در دومین جلسه کاری ایجاد گذرهای فرهنگ و هنر تبریز، هیجدهم آذر ماه ۱۳۹۸در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و میراث فرهنگی استان، مسئول دفتر اقتصادی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونین و مدیران شهرداری منطقه هشت تصویب شد.

حاضران در آن جلسه با اشاره به اینکه مسیر پیاده راه «تربیت» یکی از پرترددترین و تاریخی ترین معابر منطقه تاریخی فرهنگی تبریز می باشد، این مسیر را دارای پتانسیل بالای برای تبدیل به گذر فرهنگ و هنر تبریز و اجرای برنامه های فرهنگی و هنری متعدد در آن دانسته و خواستار ثبت این مسیر به عنوان «گذر فرهنگ و هنر» تبریز شدند.

هر چند در پایان آن جلسه مقرر شد مراحل ثبت پیاده راه «تربیت» به عنوان «گذر فرهنگ و هنر تبریز» در مدت چند روز، انجام و طی ماه های بعدی اجرایی شود، اما این مصوبه همچنان در محاق معطلی است و شهرداری تاریخی منطقه هشت تبریز تا به امروز اقدام چشمگیری در این راستا انجام نداده است.

این در حالی است که گذرهای هنر و فرهنگ تاکنون در شهرهایی به مراتب کوچک تر از تبریز مانند دامغان و سبزوار و … عملیاتی و در شهرهایی مانند یزد اجرایی شده است؛ از سوی دیگر نباید این نکته را نادیده گذاشت که زیرساخت های ایجاد گذر هنر و فرهنگ در پیاده راه تربیت تبریز از قبل آماده است، اما در شهری مانند یزد، خیابان محل استقرار این گذر را در بافت تاریخی تازه احداث کرده اند.

امید که مدیریت شهری تبریز با اهتمام در عملیاتی کردن طرح ایجاد «گذر هنر و فرهنگ» در پیاده راه «تربیت»، گام جدی در راستای تحقق مسوولیت فرهنگی خود و برآوردن کردن انتظارات فرهنگی شهروندان بردارد تا تبریز کهن در این زمینه از دیگر شهرهای کشورمان عقب نماند.

گزارش از محمد عزیزی راد

ادامه مطلب
تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اجتماعی

تاثیر چندبُعدی مسیرگشایی از میدان رسالت تا الغدیر مراغه

منتشر شده

در

توسط

تاثیر توسعه معابر بر شهروندان و همچنین بودجه شهرداری به‌ دلیل ایجاد محیط جدید با کاربری‌های مختلف، از چندین بُعد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی قابل بررسی است و واکاوی این موضوع در پروژه مسیرگشایی از میدان رسالت تا الغدیر مراغه نیز تا حدودی از این اثرگذاری پرده برمی‌دارد.

این مسیر ۲.۲ کیلومتری با عرض ۳۵ متر، شهرک گلشهر در قسمت شرقی شهر را به انتهای خیابان ۴۸ متری وصل می‌کند؛ پروژه‌ای که عملیات اجرایی آن طی سال ۱۳۹۲ و در قالب طرح تفصیلی شهرداری کلید خورد و اجرای آن پس از مدتی تعطیلی از سال ۱۳۹۸ از سر گرفته شد.

اکنون که این پروژه در آستانه بهره‌برداری قرار دارد تاثیر آن در زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی قابل بررسی است؛ هرچند که از کنار اثرگذاری آن در مشارکت انتخاباتی به عنوان یک اقدام امیدبخش نمی‌توان به سادگی عبور کرد.

تاثیر چندبُعدی مسیرگشایی از میدان رسالت تا الغدیر مراغه

کارشناسان علوم اجتماعی نیز شکل‌گیری یک محیط جدید برای سکونت و کار شهروندان را اقدامی در مسیر توسعه زندگی اجتماعی می‌دانند زیرا مسیرگشایی با ارزش افزوده زمین‌ها و ساختمان‌های اطراف آن و بهبود وضعیت اقتصادی خانواده‌های ساکن در آن منطقه همراه است و بهبود اقتصادی نیز به نوبه خود می‌تواند سطح زندگی ساکنان را متحول کند.

همین تغییر در اوضاع اقتصادی در سطح فرهنگی ساکنان منطقه نیز تاثیرگذار خواهد بود؛ هرچند که این تغییر و تاثیر ارزشمند فرهنگی در بیشتر موارد آن چندان تدریجی است که شاید ساکنان منطقه پس از چندین سال آن را متوجه شوند.

نکته قابل تامل اینکه با هر مسیرگشایی که نوعی سرمایه‌گذاری مدیریت شهری به شمار می‌رود، تعداد زیادی از ساکنان منطقه برای تغییر کاربری و مصالحه به شهرداری مراجعه می‌کنند و درآمد حاصل از آن، شهرداری را در اجرای پروژه‌های دیگر یاری می‌کند.

شهرداری برای اجرای این پروژه، ۸۲ هزار مترمربع از زمین‌های منطقه را خریداری کرده تا توسعه مراغه به سمت شرق این کهن‌شهر آغاز شود زیرا کارشناسان شهری معتقدند که شهر مراغه به دلیل موقعیت جغرافیایی فعلی، تنها از قسمت شرقی قابل توسعه است و این مسیرگشایی آغازی برای محدودیت‌های توسعه شهری خواهد بود.

کارشناسان می‌گویند خیابان ۳۵ متری حدفاصل میدان رسالت تا الغدیر آغازی برای پایان محدودیت‌های توسعه شهری مراغه خواهد بود

یک املاکی در این منطقه می‌گوید: در هر مرحله از اجرای پروژه توسط شهرداری، ارزش املاک منطقه نیز بیشتر می‌شود تا جایی که حتی نصب ایستگاه خط ویژه هم در قیمت زمین و املاک این منطقه موثر بوده است.

«داریوش زینی‌زاده» بیان می‌کند: یکی از ویژگی‌های اصلی این پروژه وصل کردن شهرک گلشهر به شهرک امام علی (ع) بوده و تردد ساکنان این شهرک‌ها را تسهیل کرده است.

وی این را هم مورد تاکید قرار می‌دهد که قیمت آپارتمان‌های مسکن مهر واقع در شهرک امام علی (ع) نیز افزایش یافته است و بی‌شک اجرای این پروژه نه تنها بر مسایل اقتصادی بلکه بر مباحث فرهنگی و اجتماعی ساکنان نیز تاثیر مثبت خواهد گذاشت.

خوش‌قولی مدیریت شهری 

«شمس‌الله اصغرزاده» معاون فنی و عمرانی شهرداری مراغه ۱۸ فروردین سال جاری با حضور در محل اجرای این پروژه گفته بود که «طی سه ماهه اول امسال عملیات جدول‌گذاری و آسفالت‌ریزی به میزان ۶۰ هزار مترمربع در این مسیر به اتمام می‌رسد»؛ اکنون یک ماه هم به پایان آن هدفگذاری باقی است و این خیابان در سایه خوش‌قولی مجموعه مدیریت شهری اکنون در مرحله آسفالت‌ریزی قرار دارد.

شهردار مراغه نیز روز شنبه از روند آسفالت‌ریزی این مسیر بازدید کرد و در حاشیه بازدید اظهار داشت: این خیابان ۳۵ متری در راستای یکی از مهمترین وظایف مدیریت شهری که همانا تسهیل عبور و مرور است، احداث می‌شود اما علاوه بر آن از چندین جهت از جمله بُعد اقتصادی برای مدیریت شهری و ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی برای ساکنان منطقه دارای اهمیت است.

«شهرام مروتی» در پاسخ به این سوال که توسعه معابر چه تاثیری در بودجه‌ریزی دارد، بیان کرد: بدنه معابر در اقتصاد شهری از اهمیت بالا برخوردار است و در حقیقت توسعه معابر به درآمدهای شهرداری غنا می‌بخشد.

به گفته وی تاثیر توسعه معابر به صورت سیستماتیک در همه بخش‌های مدیریت شهری اعم از ترافیک، شهرسازی، اقتصادی، فرهنگی و غیره قابل مشاهده بوده و اثرپذیری مولفه‌های شهری از توسعه معابر غیرقابل انکار است.

وی اضافه کرد: آسفالت‌ریزی و بهره‌برداری از این پروژه حدود یک ماه طول می‌کشد و پس از آن عملیات آسفالت‌ریزی ۴۵ متری سردار شهید سلیمانی در دستور کار قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: پروژه ۴۵ متری سردار شهید سلیمانی هم با توجه به وصل کردن شهرک‌های سهند و ولی‌عصر(عج) به شهرک گلشهر، حائز اهمیت است و علاوه بر اینکه در تسهیل ترافیک سهم مهمی دارد، نمی‌توان از تاثیر فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن چشم‌پوشی کرد و اثرگذاری آن در سال‌های آینده بیش از پیش مشخص خواهد شد.

وقتی توزیع برق مراغه جا می‌ماند

در میان سر و صدای ناشی از عملیات آسفالت‌ریزی این مسیر، نبود یکی از اساسی‌ترین ملزومات مسیرگشایی که در ایمنی عبور و مرور شبانه نیز تاثیرگذار است، به صورت ملموس احساس می‌شود.

حتی یکی از ساکنان منطقه در این زمینه ابراز نگرانی می‌کند و می‌گوید کاش اجرای طرح روشنایی بعد از آسفالت‌ریزی موجب تخریب دوباره مسیر و آسفالت نشود.

البته به گفته مجریان امکان انتقال برق از مسیر وسط این خیابان ۳۵ متری وجود دارد اما با این وجود نگرانی از تاریکی شب پس از آسفالت‌ریزی و برقراری عبور و مرور همچنان بر جای خود باقی است.

«مروتی» شهرداری مراغه نیز در این خصوص می‌گوید: تفاهم‌نامه‌ای بین شهرداری و توزیع برق مراغه به امضا رسیده است و در آینده نه چندان دور طرح تامین روشنایی این خیابان اجرایی می‌شود.

به گزارش ایرنا بودجه امسال شهرداری مراغه با تمرکز بر دو موضوع توسعه معابر و صنعت گردشگری تدوین شده و اکنون طرح‌های مسیرگشایی و توسعه معابر با جدیت در حال اجراست.

به گفته مسئولان در صورت تامین اعتبار مورد نیاز، امسال هفت طرح توسعه معابر در مراغه اجرا می‌شود و معابر شهری حدود ۱۰ کیلومتر توسعه می‌یابد که «بلوار ۴۵ متری سردار شهید سلیمانی» و «۳۵ متری حدفاصل میدان رسالت گلشهر و میدان الغدیر» از جمله همین طرحهاست. 

ادامه مطلب

اجتماعی

تکاپوی شهرداری مراغه برای مسیرگشایی در سکوت کرونا

منتشر شده

در

توسط

مراغه – نرم‌خبر – همزمان با تعطیلی‌ها و محدودیت‌های موج چهارم کرونا و سکوتی که بر بیشتر کارگاه‌های عمرانی حکمفرماست، دست‌اندرکاران در شهرداری مراغه و اعضای شورای پنجم این کهن‌شهر در تکاپو برای اجرای پروژه‌های توسعه معابر هستند.

پروژه‌هایی چون «بلوار ۴۵ متری سردار شهید سلیمانی»، «۳۵ متری حدفاصل میدان رسالت گلشهر و میدان الغدیر»، «پل اشراق» و «پل دخیل» که با هدف تسهیل عبور و مرور به مرحله اجرا گذاشته شد و اکنون مراحل نهایی در عملیات اجرایی را طی می‌کند.

عملیات اجرایی در بلوار ۴۵ متری سردار شهید سلیمانی که ابتدای شهرک سهند را به میدان مادر وصل می‌کند، بعد از شهادت سردار دلها آغاز شد اما به نظر می‌رسد شورای پنجم شهر مراغه و سرپرست شهرداری مراغه برای بهره‌برداری از این پروژه طی ماه‌های آینده عزم راسخی دارند.

برای اجرای این بلوار ۱۱۲ ملک شخصی تملک و کلیه هزینه‌های آن پرداخت شده و اجرای یک پل به نسبت طولانی با باکس‌های بتنی و هدایت تاسیسات بلوار به باند کندرو از ویژگی‌های برجسته این طرح محسوب می‌شود.

مسیر ۳۵ متری حدفاصل میدان رسالت گلشهر تا میدان الغدیر نیز چنین سال قبل در قالب طرح تفصیلی شهرداری مراغه کلید خورده بود و اجرای آن پس از مدتی تعطیلی از سر گرفته شد تا دستاوردی برای شورای پنجم مراغه و سرپرست جدید شهرداری این کهن‌شهر باشد.

معاون فنی و عمرانی شهرداری مراغه می‌گوید: مسیر ۳۵ متری حدفاصل میدان رسالت گلشهر تا میدان الغدیر با حدود ۲ هزار و ۲۰۰ متر طول در مرحله زیرسازی قرار دارد.

به گفته «شمس‌الله اصغرزاده» طی سه ماهه اول امسال عملیات جدول‌گذاری و آسفالت‌ریزی به میزان ۶۰ هزار مترمربع در این مسیر به اتمام می‌رسد.

اجرای طرح‌های مسیرگشایی حاصل درایت اعضای شوراست

سرپرست شهرداری مراغه نیز می‌گوید: بودجه مصوب امسال با درایت و نظر اعضای محترم شورای اسلامی شهر با تمرکز بر دو موضوع توسعه معابر و صنعت گردشگری تدوین شد و اکنون طرح‌های مسیرگشایی و توسعه معابر با جدیت در حال اجراست.

شهرام مروتی بیان کرد: هفت پروژه مسیرگشایی و توسعه معابر در بودجه پیش‌پینی شده است که در صورت تامین اعتبار و تکمیل آنها، معابر شهر مراغه حدود ۱۰ کیلومتر توسعه می یابد.

وی اظهار داشت: «بلوار ۴۵ متری سردار شهید سلیمانی» و «۳۵ متری حدفاصل میدان رسالت گلشهر و میدان الغدیر» از جمله همین پروژه‌های هفتگانه به شمار می‌رود.

وی اضافه کرد: پروژه سردار شهید سلیمانی به طول ۱.۵ کیلومتر و به عرض ۴۵ متر در مرحله زیرسازی و آسفالت‌ریزی قرار دارد و اگر شرایط جوی اجازه بدهد، تا پایان خردادماه به بهره‌برداری می‌رسد.

به گفته «مروتی» پروژه ۳۵ متری حدفاصل میدان رسالت گلشهر و میدان الغدیر نیز ۲.۲ کیلومتر طول دارد و تا پایان سه ماهه اول امسال به شهروندان تقدیم می‌شود.

وی بیان کرد: اعتبار خرید قیر مورد نیاز برای آسفالت‌ریزی هر ۲ پروژه‌ به میزان ۱۰ میلیارد تومان برآورد شده بود که شورای محترم پیشنهاد نحوه تامین قیر را با فوریت در دستور بررسی قرارداد و مصوبه آن را به شهرداری ابلاغ کرد.

وی ادامه داد: متعاقب آن شهرداری در اسرع وقت تشریفات قانونی قرارداد را طی و قرارداد تامین قیر این دو پروژه را با سازمان همیاری شهرداری‌های استان به ارزش ۱۰۰ میلیارد ریال منعقد کرد.

وی با اشاره به اینکه آسفالت این پروژه‌ها پس از تامین قیر در کارخانه آسفالت شهرداری مراغه تولید خواهد شد، بیان کرد: امسال علاوه بر این پروژه‌ها، هفت پروژه دیگر توسعه معابر از جمله مسیر دسترسی شهرک امام حسن(ع) و تعریض مسیر ۵۵ متری گلهشر نیز به تدریج و در طول سال عملیاتی می‌شود.

سرپرست شهرداری مراغه همچنین از همکاری اعضای شورای شهر و تمامی مسئولان شهرستانی و استانی در تکمیل پروژه سردار شهید سلیمانی و سایر پروژه‌های شهرداری قدردانی کرد.

تلاش برای تکمیل پل‌های اشراق و میدان بسیج

پل میدان بسیج که در فاصله کمی از این میدان و روبروی پایانه مسافری مراغه قرار دارد و بر روی ریل راه‌آهن اجرا می‌شود، از جمله دیگر طرح‌هایی است که عملیات آن در سکوت ناشی از شیوع کرونا با جدیت در حال اجرا می‌باشد.

احداث این پل نه تنها از خطرهای احتمالی در آن مسیر و سقوط خودرو از ارتفاع چند متری پل جلوگیری می‌کند، بلکه موجب تعریض مسیر و تسهیل تردد می‌شود.

تعریض پل‌های رودخانه صوفی با اصلاح پل «یادگاران» در شورای چهارم آغاز شد اما شورای پنجم بقیه پل‌ها را تعریض و تسهیل تردد در این مسیرها را به ارمغان آورد؛ پلی‌هایی که یکی پس از دیگری به زیبایی‌های صوفی چای افزود و اکنون آخرین آنها با عنوان «اشراق» با بیش از ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی در حال اجراست.

اصلاح بودجه‌بندی و توسعه معابر، ۲ دستاورد ماه‌های پایانی شورای پنجم مراغه و سرپرست جدید شهرداری این کهن‌شهر به شمار می‌رود؛ دستاوردهایی که تاثیر آنها در تسهیل عبور و مرور شهری و در یک کلام توسعه شهری شاید یکی دو سال بعد عیان شود.

ادامه مطلب

اجتماعی

الگوی نگهداری از محوطه آثار تاریخی؛ از گنبد سرخ تا رصدخانه مراغه

منتشر شده

در

توسط

مراغه – نرم‌خبر – نگهداری از محوطه گنبد سرخ مراغه که تا چندی پیش با مشکل مواجه شده بود و از درب چوبی شکسته تا سنگ‌فرش‌های متلاشی آن، گردشگران و دوستداران میراث فرهنگی را آزار می‌داد، طی نیمه دوم اسفند ۱۳۹۹ بر اساس یک الگو به شهرداری سپرده شد و اکنون این اثر ملی، حال و روز خوب و یک نگهبان دایمی دارد.

مدت زیادی از تعامل بین شهرداری و اداره میراث فرهنگی مراغه و در نتیجه ساماندهی محوطه گنبد سرخ نمی‌گذرد و شاید به همین دلیل حال ناخوش عرصه این اثر هنوز هم از ذهن بسیاری از مردم پاک نشده است.

وضعیت محوطه گنبد سرخ قبل از واگذاری به شهرداری
 «وضعیت گنبد سرخ قبل از واگذاری نگهداری آن به شهرداری» 

تغییر محسوس در وضعیت عرصه گنبد سرخ طی حدود یک ماه گذشته در شبکه‌های اجتماعی و فضای رسانه‌ای شهرستان بازتاب مثبتی داشته و این پرسش را در ذهن برخی‌ها ایجاد کرده است که «الگوی جدید نگهداری از میراث فرهنگی مراغه چرا در مورد رصدخانه اعمال نمی‌شود؟»

امروز اگر شما هم از محوطه‌های این آثار گذر کنید و پس از کمی مکث در کنار گل‌های بنفشه و حوض پرآب گنبد سرخ به علف‌زار محوطه رصدخانه گام بگذارید، خش‌خش بی‌توجهی در عرصه رصدخانه را نه فقط در زیرِ پا، بلکه با تمام وجود حس خواهید کرد.

 «وضعیت کنونی محوطه‌های رصدخانه و گنبد سرخ» 

الگوی نگهداری از محوطه میراث فرهنگی توسط شهرداری به ویژه در کهن‌شهری چون مراغه که جزو ۱۰ شهر دارای بافت تاریخی کشور معرفی شده، زمانی در سطوح مدیریتی و تصمیم‌گیری، برجسته‌تر و اهمیت آن بیشتر می‌شود که بدانیم در اصل، نگهداری از محوطه آثار تاریخی در ردیف تخصص‌ها و ظرفیت‌های میراث فرهنگی قرار ندارد.

تا جایی که رییس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مراغه با اذعان به این موضوع، می‌گوید: میراث فرهنگی همواره در نگهداری از محوطه بناهای تاریخی با مشکلات عدیده مواجه بوده، در حالی که این موضوع در تخصص شهرداری‌هاست.

به گفته «یعقوب طالبی»، پس از واگذاری اختیارات نگهداری از عرصه گنبد سرخ مراغه به شهرداری طی نیمه دوم اسفند سال گذشته، محوطه این اثر به سرعت ساماندهی شده و نگهبان دایمی نیز در کنار آن استقرار یافته است.

استقبال میراث فرهنگی از نگهداری محوطه رصدخانه توسط شهرداری

رییس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مراغه با اشاره به اینکه در نگهداری از محوطه رصدخانه نیز با محدودیت‌هایی مواجه هستند، اظهار داشت: البته اراضی اطراف رصدخانه در مالکیت میراث فرهنگی نیست و به همین دلیل یا باید مالکان در شرایط فعلی با این واگذاری موافقت کنند یا اینکه تا زمان تملک کامل اراضی، باید صبر شود.

طالبی اضافه کرد: کاشت گل و گیاه و ساماندهی محوطه رصدخانه بدون‌شک به انتقال آب با تانکر و تامین نیروی کافی برای رسیدگی نیاز دارد و این اقدامات از ظرفیت میراث فرهنگی خارج است.

وی این را هم گفت که هر اقدامی در این محوطه باید ضمن توجه به ضوابط تپه‌های باستانی انجام شود و شهرداری می‌تواند با در نظر گرفتن این ضوابط، آن را به یک پارک تاریخی – تفریحی خاطره‌انگیز تبدیل کند.

رییس اداره میراث فرهنگی مراغه: شهرداری می‌تواند با در نظر گرفتن ضوابط کار در تپه‌های باستانی، محوطه رصدخانه را به یک پارک تاریخی – تفریحی خاطره‌انگیز تبدیل کند 

«طالبی» گویا به پیشنهاد خبرنگار ایرنا مبنی بر نگهداری از محوطه‌های سایر آثار تاریخی مراغه توسط شهرداری‌ اشتیاق قابل توجهی دارد تا جایی که در ادامه می‌گوید: نگهداری از معبد مهر که به دهیاری روستای ورجوی سپرده شده و وضعیت آن نسبت به قبل بهتر هم شده است، می‌تواند در آینده به شهرداری واگذار شود زیرا شهرداری به مراتب امکانات و ظرفیت بیشتری دارد هرچند که معبد مهر در خارج از محدوده شهری واقع است.

چرا رصدخانه؟

مراغه آثار تاریخی و طبیعی متعددی دارد، اما در میان آنها رصدخانه به دلایل متعددی از اهمیت ویژه در عرصه جهانی برخوردار می‌باشد تا جایی که نماینده عالی دولت در این شهرستان می‌گوید: برنامه‌های ثبت شده مرتبط با رصدخانه در فهرست رویدادهای یونسکو، همواره نام این شهر را در عرصه بین‌المللی زنده نگاه داشته است.

به گفته «سیدعلی موسوی» از جمله این رویدادها می‌توان به سال جهانی رصدخانه مراغه در ۲۰۰۸ میلادی، هشتصدمین سال تولد خواجه نصیرالدین طوسی در سال ۲۰۰۱ و هفتصدوپنجاهمین سال زندگی فعال خواجه نصیرالدین طوسی در ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ اشاره کرد.

فرماندار شهرستان ویژه مراغه ضمن اشاره به اهمیت رصدخانه، این را هم مورد تاکید قرار می‌دهد که موزه نجوم و ساختمان پلانتاریوم با توجه به خرید این دستگاه، نیاز به تخصیص اعتبار برای احداث ساختمان دارد و ما درخواست احیای پایگاه رصدخانه مراغه را از مسئولان کشوری داریم؛ پایگاهی که راه‌اندازی آن دارای مصوبه بوده و احداث آن به تعویق افتاده است.

همین اهمیت بین‌المللی از یک سو و تاخیر طولانی مدت در راه‌اندازی پایگاه رصدخانه از سوی دیگر، مطالبه امام جمعه مراغه و عضو مجلس خبرگان رهبری را نیز در پی داشته است؛ البته در کنار این مطالبه، خاطرهِ نوشتن نامه از سوی آیت‌الله محمدتقی پورمحمدی به رییس‌جمهوری وقت، محمد خاتمی، در مورد اهمیت و جایگاه بین‌المللی رصدخانه نیز از زبان خود ایشان شنیدنی است.

مکتب مراغه و جایگاه رصدخانه به نقل از فرهنگنامه نجوم و فضا

خواجه‌نصیرالدین توسی ریاضی‌دان و ستاره‌شناس شهیر ایرانی است که در قرن هفتم هجری می‌زیست و بر اساس آنچه که در «فرهنگنامه نجوم و فضا» درج شده است، او را باید یکی از پیشگامان علمی زمان خود به شمار آورد که در تحلیل حرکت سیاره‌ها، مکتب جدیدی بنا نهاد.

خواجه‌نصیرالدین توسی توانست حمایت لازم را برای ساخت رصدخانۀ مراغه جلب و یکی از بزرگترین مراکز علمی جهان را بنا کند که در ساخت رصدخانه‌های دنیا از رصدخانۀ پکن تا رصدخانۀ تیکو در اروپا، از آن الگوبرداری شد.

او نظریه‌ای را مطرح کرد که به همراه توضیحات و نوشته‌های تکمیلی شاگردان و همکارانش، به مکتبی در نجوم تبدیل شد که به مکتب مراغه معروف است و از آن به عنوان دورۀ پیش از کوپرنیک نیز یاد می‌شود.

توسی با درک مشکلات نظریۀ بطلیموسی حاکم بر دیدگاه فکری آن زمان، نظریه‌ای دربارۀ حرکت سیاره‌ها در منظموعۀ شمسی مطرح کرد که از مدل زمین مرکزی دور می‌شد و یک گام با نظریۀ خورشید مرکزی فاصله داشت؛ این نظریه که به جفت توسی معروف است، مرکزیت حرکت را از زمین می‌گرفت.

البته دیگر دانشمندان مکتب مراغه نیز نقدهای جدی بر روش بطلیموس وارد کردند؛ نظریۀ جفت توسی به یونانی ترجمه شده بود و در کتابخانۀ واتیکان نگهداری می‌شد؛ جایی که کوپرنیک مدت‌ها وقت خود را صرف مطالعه و گردآوری اطلاعاتی کرد که بر مبنی آنها، طرح خورشید مرکزی خود را تدوین کرد.

مهم‌ترین ابداع نصرالدین توسی در حوزه نجوم نظری بود؛ از دید نجوم بطلیموسی همه حرکات سماوی باید مستدیر و یکنواخت باشد اما منجمان دوره اسلامی در بعضی موارد این اصل را با مشاهده‌های خود در تناقض می‌دیدند؛ توسی این تناقض را در توصیف حرکات ماه با ابداع اصل «صغیر و کبیر» که بعدها به «جفت توسی» مشهور شد، حل کرد.

این اصل به آثار سانسکریت و یونان راه یافت و بر منجمان دوره نوزایی اروپا به ویژه کوپرنیک تاثیر گذاشت.

آیا افتخار ساماندهی محوطه رصدخانه نصیب شورای پنجم می‌شود؟

به گفته سرپرست شهرداری مراغه بودجه مصوب امسال این نهاد بر دو موضوع توسعه معابر و صنعت گردشگری متمرکز است و بر همین اساس دور از ذهن نیست که افتخار ساماندهی محوطه رصدخانه نصیب شورای پنجم شود.

در این صورت مجموعه شورای پنجم و شهرداری علاوه بر برداشتن گام‌های مثبت در جهت توسعه معابر که با تکمیل پروژه‌های «بلوار ۴۵ متری سردار شهید سلیمانی» و «۳۵ متری حدفاصل میدان رسالت گلشهر و میدان الغدیر» تجلی می‌یابد، پوئن مثبت دیگری در کارنامه خود به یادگار خواهند گذاشت.

به گزارش ایرنا، مراغه را در بیشتر موارد با رصدخانه‌اش می‌شناسند و به عقیده کارشناسان اگر این اثر تاریخی به عنوان محور توسعه مورد توجه قرار گیرد، گام‌های اساسی در مسیر معرفی بیشتر این کهن‌شهر در عرصه بین‌المللی و در نهایت جذب گردشگران خارجی برداشته خواهد شد.

بر همین اساس مرکز تحقیقات نجوم و اختر فیزیک مراغه باید به دنبال احیای جایگاه علمی رصدخانه باشد، راهبردهای گردشگری با محوریت رصدخانه شکل بگیرد، شورا و شهرداری به ساماندهی محوطه آن اقدام کند و دهها باید و نباید دیگر که در نهایت نام مراغه را در عرصه بین‌المللی جاودانه خواهد کرد.

بی‌شک به همین دلیل نیز ۱۶ اردیبهشت که مصادف با بسته شدن زیج ایلخانی و آغاز احداث رصدخانه می‌باشد، به عنوان «روز مراغه» انتخاب شده است.

گفتنی است در این شهرستان نزدیک به ۵۰۰ اثر تاریخی و طبیعی شناسایی شده که از این تعداد ۳۰۰ اثر در فهرست آثار ملی قرار دارد.

ادامه مطلب

برترین ها